Axel Haartman

Zijn vorming als schilder was beslist Europees. Hij studeerde bij de Deense kunstenaar P.S. Krøyer in Kopenhagen en absorbeerde de lichtgedreven openheid die kenmerkend was voor de Scandinavische plein-air schilderkunst aan het begin van de eeuw. Vervolgens reisde hij naar München, waar hij werkte onder Wassily Kandinsky op een moment dat die leraar zich begon te bewegen naar pure abstractie - hoewel Haartmans eigen gevoeligheid verankerd bleef in de zichtbare wereld. Langere periodes in Florence, Rome en Parijs volgden, waaronder een huwelijksreis naar Italië met zijn vrouw Hedvig (geboren Stolpe) die van 1898 tot 1900 meer dan een jaar duurde.

Terug in Finland bundelde Haartman de krachten met Ali Munsterhjelm en Santeri Salokivi om de kern te vormen van een coloristische stroming in Turku die zich onderscheidde van de heersende stemming in de Finse kunst. Samen waren zij de belangrijkste aanhangers van een brede coloristische stijl die voortkwam uit het impressionisme en post-impressionisme, en hun levendige paletten leverden hen landelijke aandacht op - deels als direct antwoord op internationale kritiek op het Parijse herfstsalon van 1908, dat de Finse schilderkunst als verouderd en saai had bestempeld. De drie hadden al in hetzelfde jaar een gezamenlijke tentoonstelling gehouden in het Kunstmuseum van Turku.

Haartmans onderwerpen waren intiem: stillevens gerangschikt in de kamers van zijn huizen, tuinscènes, portretten van Hedvig, en de landschappen van plaatsen waar hij herhaaldelijk naar terugkeerde - de archipel rond Kimito waar het echtpaar een zomerverblijf had in Ronnudd, en later de havenstad Naantali waar ze zich permanent vestigden. Hij gaf les aan de Tekenschool van Turku van 1907 tot 1910, werkte bij de galerie Stenmans Konstsalong in Helsinki, en werd in 1923 benoemd tot conservator van het Kunstmuseum van Turku - een functie die hij dertig jaar bekleedde en waarmee hij de collecties en het publieke profiel van de instelling tot midden van de eeuw vormgaf.

In 1925 ontwierp architect Erik Bryggman, een voormalige leerling van Haartman, Casa Haartman in Naantali in de stijl van het Noordse Classicisme. Haartman behandelde het huis zelf als een creatief project - hij ontwierp behang, schilderde plafondfresco's in de hal en bibliotheek, en maakte zijn huis onlosmakelijk verbonden met zijn kunst. Solotentoonstellingen in Galerie Hohrhammer, Salon Strindberg en het Kunstmuseum van Turku volgden in de jaren '30 en '40. Hij werkte ook als illustrator, ontwerper van boekomslagen, textielpatronen, meubels en keramische kachels, en was tot 1914 een actief kunstcriticus en journalist voor de krant Abo Underrättelser. In 2017 werd Casa Haartman geschonken aan de Abo Akademi University Foundation en blijft het een cultureel monument.

Op de veilingmarkt verschijnt Haartmans werk voornamelijk bij Finse en Zweedse huizen: Hagelstam, Stockholms Auktionsverk Helsinki en Bukowskis Helsinki. Zijn hoogste geregistreerde verkoop op het Auctionist-platform is een Parijse parkscène, gesigneerd en gedateerd 1911, die 10.714 SEK opleverde. Kimito en Nadendal landschappen uit de jaren '30 tot '60 zijn zijn meest verhandelde onderwerpen, met werken in olieverf op paneel die regelmatig verschijnen tegen bescheiden maar consistente prijsniveaus.